ÇARESİZLİĞİ ÖĞRENMEK


Doç. Dr. Şafak Nakajima

Bugün size, stres, endişe, panik ve psikolojik nedenlere bağlı fiziksel rahatsızlıkları için bana başvuran hastalarımda çok sık rastladığım ve üzerinde durulmazsa, hastalık döngüsünü kırmanın neredeyse imkânsız olduğu ‘’öğrenilmiş çaresizlik’’ duygusundan söz edeceğim.

Öğrenilmiş çaresizlik insanın, başına gelen şeyler üzerinde hiçbir denetimi olamadığını görünce çabalamaktan vaz geçmesi, teslim olması, kaybetmeyi öğrenmesi demektir.

Bu durum, salt insana özgü değildir.

Araştırmacılar, balıklarla dolu bir havuza aç bir köpek balığı koyarlar. Köpekbalığı diğer balıklara saldırmak istediğinde, aralarına yerleştirilmiş bir cam bölmeye çarpar. Her hücumda bu şeffaf bölme, onu balıklara ulaşmaktan alıkoyduğu gibi, çarptıkça canını acıtır.
Bir süre sonra cam bölme kaldırılsa da, köpekbalığı artık hamle yapmaz, çabalamayı bırakır.

Defalarca denediği halde istediği sonucu alamamış olması onu, bir sonraki denemesinde başarısız olacağına inandırmış, istek ve cesaretini kırmış, çaresizliği öğretmiştir.

İnsan da benzer bir biçimde öğrenir çaresizliği.

Tüm çabalarına rağmen istediğinin olmadığını gördükçe, motivasyonunu, özgüvenini, yaşama sevincini kaybeder.

Çaresizliği bazen, ailemizde öğreniriz.

Duygularımıza ve düşüncelerimize değer verilmez, bizi doğrudan ilgilendiren kararlar bize rağmen alınırsa, aile bizim için, yaşamımızı yönetebileceğimize dair inancımızı kaybettiğimiz ilk ve en önemli yer olur.

Yeteneklerimizin arasındaki farklılıklar gözetilmeksizin aynı sınıfa doldurulduğumuz yaşıtlarımızla, bize ait olmayan bir yarışa sokulmamız, kendimizi yetersiz, beceriksiz ve aptal gibi hissetmemize ve zamanla öğrenme arzumuzu yitirmemize yol açabilir.

Hoşgörüsüz ve yargılayıcı bir eşle, benzer özellikte akrabalarla yaşamak zorunda kalmamız, özgüvenimizi kaybettirip kaygı ve depresyona sürükleyebilir.

Çalışma yaşamında zor yöneticiler ve iş arkadaşlarıyla, istek ve yeteneklerimizle örtüşmeyen sıkıcı bir iş döngüsüne takılıp kalmak, yaratıcılığımızı, yaşam coşkumuzu yok edebilir.

Üzerimize çöken, bizi boğan geleneksel değerler, farklılıklara hoşgörüsüz, değişime kapalı, özgürlük taleplerine duyarsız bir toplum yapısı, sadece doğrudan kendimize değil, başkalarına olan etkileriyle de bize çaresizliği öğretir.

Farklı davrananların başına gelenleri görmek, caydırıcıdır.

Onun için antidemokratik toplumlarda insanlar, yanlış nedenlerle veya suçun nedenlerine inilmeksizin yargılanır, ölçüsüz cezalar verilir ve bu cezalar sıklıkla, halkın önünde infaz edilir.

Hangi kaynaktan gelirse gelsin, çözümsüzlüklere şahit oldukça, kapılar yüzümüze kapandıkça, olaylara ve hayata bakışımız değişir.

Pasifleşiriz.

Oğuz Atay’ın dediği gibi, giderek canımız hiçbir şey yapmak istemez:

“Yatağımın karşısında bir pencere var. Odanın duvarları bomboş. Nasıl yaşadım on yıl bu evde? Bir gün duvara bir resim asmak gelmedi mi içimden? Ben ne yaptım? Kimse de uyarmadı beni…”

Eğer stres, endişe, panik, depresyon ve bunlara bağlı migren, fibromiyalji, huzursuz bağırsak sendromu, uykusuzluk gibi fiziksel rahatsızlıklar yaşıyorsanız, öncelikle olumsuz düşüncelerinizi gözden geçirmenizi öneririm.

Hayata dair önyargılarınıza, ‘’ya hep, ya hiç’’ gibi koşullu bakış açılarınıza, ne yaparsanız yapın, hiçbir şeyin değişmeyeceğine dair inançlarınıza dikkat edin.

Bu sağlıksız düşünceleri fark etmeniz ve onları sağlıklı olanlarla değiştirmeniz, yaşam kalitenizi yükseltecektir.

”Endişesiz İlaçsız” adlı kitabımda, bu konuda size yardımcı olabilecek yöntemleri bulabilirsiniz.

Öğrenilmiş bir çaresizlik örüntüsünde sıkıştığınızı düşünüyorsanız, uygun bir teşhis ve tedavi planı almak için bütünsel bir sağlık değerlendirmesinden geçin.

Böylece, hastalığınızın zemininde yatan öğrenilmiş çaresizlik duygusunu ortaya çıkarıp, onu daha akılcı ve yapıcı düşüncelerle değiştirebilir, baş etme becerilerini öğrenebilir, kronik sağlık sorunlarınızı gerçek anlamda çözebilirsiniz.


Beğendiniz mi? Arkadaşlarınızla Paylaşın!

Sizin Tepkiniz Nedir?

Üzüldüm Üzüldüm
0
Üzüldüm
Aşık oldum Aşık oldum
0
Aşık oldum
Şaşırtıcı Şaşırtıcı
0
Şaşırtıcı
İlginç İlginç
0
İlginç
Sevimli Sevimli
0
Sevimli
Sinirlendim Sinirlendim
0
Sinirlendim
admin

0 Yorum

Bir Cevap Yazın

Bir format seçin
Fotoyla Anlatım
Kendi resimlerinizi yükleyin ve birşeyler anlatın
Anket
Karar vermek veya görüş belirlemek için oylama yapmak
Serbest Yazı
Yazılarınıza Görseller Bağlantılar Ekleyebilirsiniz
Oylanabilir Liste
En iyi liste öğesine karar vermek için yukarı veya aşağı basın
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Kodları
Görsel
Fotoğraf veya GIF
Ses
Soundcloud veya Mixcloud İçerikleri
GIF
GIF Formatı
%d blogcu bunu beğendi: